Lebdeğmez (Usta İşi Bir Sanat)

Share

 

Pek kıymetli dostlarım, büyüklerim, gönlü şiirle paklanmış ehl-i dil, selam ve saygılar sunuyorum hepinize…

Eğitmen olarak görev yaptığım Şiirdiller sayfasında her Salı bir söz sanatı etkinliği yapılmaktadır.  18.04.2018 Salı günü “lebdeğmez” söz sanatı etkinliği vardı ve etkinliği organize etmek nasip oldu. Şiirdilli şairlerimiz, etkinlik başlar başlamaz, nice güzel şiirler dizdiler bu söz sanatına örnek olarak. Hem bu usta işi söz sanatı hem de etkinlikten birkaç örnekle sizinle paylaşmak istiyorum:

Öğrencilik yıllarımda ne zaman âşıkları atışırken görsem muhakkak sonuna kadar izlerdim. İster televizyonda ister canlı olsun… Onlara büyük bir hayranlık duyardım.

İlk defa, dudaklarının arasına iğne koyarak atışan âşıkları gördüğümde ise çok şaşırmıştım. Korku ve heyecanla izlemiş ve sunucunun açıklamalarından “lebdeğmez” atışması olduğunu anlamıştım. Muhteşem bir şey…

Müsaadenizle küçük bir bilgi de vereyim bu sanat ile ilgili:

Genellikle halk edebiyatında, âşıklık geleneği içinde kullanılan bir edebî sanattır lebdeğmez. İçinde ‘b,p,f,m,v‘ gibi dudak ünsüzleri bulunmayan sözcüklerle yazılan şiire “lebdeğmez” denir.

Farsçada “leb“, “dudak” demektir. Bu sanata “lebdeğmez” denilmesinin nedeni, içinde dudak ünsüzleri olan “b, p, f, m, v” ünsüzleri bulunmayan şiirlerin yazılmasıdır.

Halk şairleri, yani ozanlar bu şiirleri doğaçlama olarak / daha önceden hazırlıkları bulunmadan söyleme yarışması yaparlar. Yaparken iki dudağının arasına iğne koyarlar. Dudak ünsüzlerinden birini söyledikleri zaman, bu iğne dudağına batacaktır.

Tabii sadece atışmalarda olmaz, bireysel şiirlerde de bu sanat kullanılabilir.

Şiire, dile ve kültüre meraklı olanlar olarak “lebdeğmez” şiirlerimizi paylaşarak bu sanatı yaşatmaya devam edeceğiz.



Yine müsaadenizle bir iki örnek şiir ekleyeyim:

1.
Dikkat et, araştır, gözlerini aç
Sanat her yiğidin kârı değildir.
Eser yazarının serindeki taç
Altındandır, soğan zarı değildir.

Adın zikredilsin, duyan şâd olsun
Senden torununa yadigâr olsun
Âdetler, töreler sana gelsin
Gelenek yüz akı, kiri değildir.

2.
“Sâki, yüzü, sinemle gel âzâd
Eller üstünde aziz
Nûş edenler, edecekler takdis.
İçin, ey hastalar, iksir iksir!”

Arif Nihat Asya
***


Şiirdiller’den Örnekler:

GİDER (Lebdeğmez)

Hayırlı eyledik ise
O iş doğru yere gider
Gönüllere çaldık ise
Nakış olur süre gider

Ya Allah de söyle sözü
Hakikatin odur özü
Âşıkların sırda gözü
Kalsa dahi dûra gider

Yüce tahta oturur gül
Nazlı nazlı çağırır gül
Seherlerde derilir gül
Yoksa diken zora gider

Kırk kardeşiz kırk yerinden
Deşilir yara derinden
Sara sara ellerinden
Çare olur yara gider

Degerse sözcük dudağa
Dökülür şiir sokağa
Anladınsa izzet ağa
Geri çekil kurra gider
***

İzzet Irmak
(17.04.2018 Şiirdiller Lebdeğmez etkinliğine özel)


Şuaralar hoşgeldiniz
Şiirdiller gecesine
İğne ile dil çeldiniz
Şiirdiller gecesine

İzzet hoca İlkay Kozak
Dudaklara gelsin yasak
Ayak gelse dize yazsak
Şiirdiller gecesine

Kolay gelsin dedik önce
Dudak suskun iğne ince
Şiir olur söz gelince
Şiirdiller gecesine…

İsmet Anik

GELİR

Elleri sol yana koysun ozanlar
Hançeri yerlere atsın ha canlar
İnsanın halinden düşenler anlar
Kindara ulağın karası gelir.

Allah Allah deyu coşsun gönüller
Duayla yönelsin göklere eller
Cennet i a’layı anlatır diller
Acele ecele eresi gelir.

Hırkayı yerlere serer erenler
Gönülden gönüle girer erenler
Hakkın rızasını arar erenler
Şeytanın kolunu kırası gelir.

Her işin hakkından gelir ustası
Şiirin sanatın olur hastası
Genç görünür yaşlıların koskası
Süresi dolanın sırası gelir.

Kırgın gönülleri erenler sarar
Gördüğü düşleri iyiye yorar
Elindeki işte güzellik arar
Çirkin sütunları kırası gelir.

Ramazan Demirtaş

 

Şu dağlarda açan güzel güllerin
Canına can katan sevda güneşi
Göklere yakaran dertli ellerin
Tek güveneceği yüce sırdaşı

Aşkınla tutuşan yürekler yanar
İnsanlar her gece adını anar
Secde edenlere nurların iner
Karanlık yolların aydın yoldaşı

Işığını alır yıldızlar ve ay
Gönül ne han ister ne süslü saray
Yeter ki sevdiğin kullarından say
Ulu kainatın usta nakkaşı

Huzurunda aciz kalıyor dünya
Küçücük oluyor yanında derya
Ozan Esen ister cennetle ihya
Duy ey sessizlerin gerçek yandaşı

Seçkin Esen

 

Share

1981 Van doğumlu. Yüzüncüyıl Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Mezunu. Milli Eğitim Bakanlığında Öğretmen. Çeşitli dergi, gazete, İnternet sitesi ve platformlarda yazar. Güncel yazılar, gezi yazıları ve öyküler yazmaktadır. Kitap çalışmaları devam etmektedir.

İzzet IRMAK hakkında 340 makale
1981 Van doğumlu. Yüzüncüyıl Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Mezunu. Milli Eğitim Bakanlığında Öğretmen. Çeşitli dergi, gazete, İnternet sitesi ve platformlarda yazar. Güncel yazılar, gezi yazıları ve öyküler yazmaktadır. Kitap çalışmaları devam etmektedir.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.